Compostsystemen en -methoden

31 dec

De eerste stap is om vast te stellen welke manier van composteren en compostsyteem het beste bij u past. Dit hangt af van de hoeveelheid materiaal dat u wilt gaan composteren en hoeveel plaats u er voor over heeft.

De basisregels gelden voor alle manieren van composteren, tenminste als men vooreen snelle compostering gaat.

De volgende compostmethoden komen aan bod.

  1. composteren in hopen
  2. twee/driebakscomposteren
  3. bladcomposteren
  4. eenbaks composteren
  5. kuilcomposteren
  6. wormencompostren
  7. bokashi

De keuze van het compostsysteem hangt af van vooral de tuingrootte (hoeveelheid tuinresten) en de beschikbare plaats voor de compostering

Starten met composteren

U kunt composteren het beste starten in de warmere perioden van het jaar, vooral in het voorjaar. Het compostproces is immers afhankelijk van de temperatuur. in het voorjaar komt er ook voldoende te composteren materiaal vrij. Hoewel de compostering vanzelf opstart, helpt het om al wat actieve compost, liefst met de compostwormen onder in het systeem te doen. Leg dat in een hoopje en doe daar boven op een mengsel van te composteren materiaal.   Zorg dat u het eerste mengel goed fijn maakt en eventueel doormengt met gras, stalmest of smeerwortel. Deze stikstofrijke en mineraalrijke materialen versnellen de compostering. Gebruik van ‘compostsstarters’ is niet nodig.

Duur van compostering

De duur van compostering is afhankelijk van de voeding, temperatuur en omstandigheden. Doorgans duurt de eerste fase circa 4-6 maanden. De compost is half verteerd, en bevat nog  houterige bestanddelen. De tweede fase, waarin rulle compost kan ontstaan, duurt ook ca 4-6 maanden. Er kan dus een tot twee maal per jaar geoogst worden.

Veel plaats en een tuin van meer dan 1500 m2: composthoop

composteren in hopen

De beste methode is daarbij de compostering in een hoop. Het principe is eenvoudig

- Kies een plek in de schaduw doe goed bereikbaar is

- maak de composthoop 3 meter breed en ca 2,5 meter hoog De lengte hangt af van  w tuingrootte

- zorg voor een gelijk deel in de lengterichting ernaast (rijpingshoop)

- graaf een gat in de grond van ca 20 cm en vul deze met stro, houtsnippers.

- meng de eerste hoeveelheid door met stalmest, kippenmest en/of smeerwordtelbladeren. Dit versnelt het opstarten van de compostering

- vul de composthoop in een driehoek met een zo groot mogelijke hoogte en werk vervolgens in de lengterichting

- Is de composthoop vol of na 6 maanden, zet dan de hoop om naar het andere ‘rijpingscompartiment. Meng het goed door,, voeg indien nodig vocht toe. Verrijk de compost eventueel met kippen paarden of koemest.

- dek de rijpingshoop af met worteldoek, vooral in de winter.

aanvullende tips: vooral herfstbladeren goed opmengen met andere organische mest. Herfstblad bevat nauwelijks stikstof, dat met andere mest aangevuld moet worden. (emmers kippenmest per m3, 3-6 emmers per m3 koeien of paardenmest.

ca 3 m2 plaats tuin 750-1500 m2:

twee/driebaks compostsysteem

Voor deze tuingrootte is een twee- of driebakssysteem ideaal. Zoek ook hier een plek inde schaduw op een goed doorlatend stuk grond. Zorg voor een goede werkruimte voor het compost systeem zodat u er met een kruiwagen bij kunt en de compost van omscheppen.

Maak compartimenten van ca 1,2 m lang 1 meter breed en 1,2 meter hoog. Dit kan met een zelfbouwsysteem of een gekocht pakket. Maak de voorkanten demontabel zodat u de compost eruit kunt scheppen. Zorg voor een afdekking van het tweede en eventueel derde compartiment

Ga als volgt te werk:

1.  doe vers materiaal in een bak, en niet in meerdere bakken. Geef deze bak de naam VULBAK.   Doe onder in de vulbak eerst een laag goed doorlatend houterig materiaal van ca 10 cm. Meng in de eerste laag wat compost uit een andere systeem (liefst met compostwormen er bij, en meng in de laag daarboven wat stal- of kippenmest door het verse materiaal. Vul de bak volgens de algemene basisregels.  Als u in het beging een beste kippen- koeienmest of compost toevoegt, slaat het compostproces sneller aan.

De inhoud van de vulbak zal telkens weer snel slinken en lekker warm worden

  1. de omzetting. Merkt u dat de vulbak vol begint te raken en de inhoud niet meer slinkt (ca na 3-4 maanden) dan is het tijd voor de eerste omzetting. Verwijder de voorkanten van de vulbak en een lege bak Deze noemen wij de rijpingsbak. Gebruik een mestvork en doe de inhoud van de vulbak in de rijpingsbak. In de vulbak zult u lagen aantreffen. Meng deze goed met e=elkaar, schud geplette lage goed uit als u de rijpingsbak vult. Komt u grote droge lagen tegen bevochtig deze dan goed met water.  Heeft u in de buurt een bron van kippen, paarden of rundermest, dan kunt u eventueel de compost daarmee verrijken (ca 2 emmers kippenmest per m3 compost, of 4 emmers koe-paardenmest per m3 compost). De vulbak is weer gereed voor gebruik. Dek de rijpingsbak af met planken zodat de regen er niet meer opkomt. Half rijpe compost kan te veel water opnemen
  2. 3. De rijping. De compost in de rijpingsbak zal de komen dagen warm worden(zeker als u aanvullend kippen ,paarden- of koemest heeft toegevoegd). in de rijpingsfase (4-6 maanden) zullen vooral ook de houtige delen worden afgebroken.
  3. (optioneel) de tweede omzetting. Heeft u een derde compartiment, dan kunt u, als de vulbak weer vol is, de inhoud van de rijpingsbak nogmaals omzetten. dit is echter niet noodzakelijk.

Kuilcompostering

Een zeer eenvoudige methode is de kuilcompostering. Her heeft u echter meer ruimte voor nodig en de compostering duurt langer. Kies een schaduwrijke plek met een lage grondwaterstand

  1. Graaf een kuil van ca een meter diep en doe onderin een laag takjes, houtsnippers. Bouw de inhoudt op als bij de composthoop. Doe over de hoop een stuk zwart worteldoek.
  2. vul de kuil gedurende het seizoen. Dek tegen de winter de kuil toe met de grond aan de randen
  3. Laat de compost berg verder composteren en graaf een nieuwe. Schep eventueel in het voor jaar de oude uit en gebruik de compost inde tuin

Tuin tot 750 m2: compostbak

Kies een compostbak volgens de formule:

aantal vierkante meters tuin + 100 = aantal liter inhoud van de compostbak.

Zet deze bak op een plek met enige uren zon en ondersteun deze goed op een aantal (stoep)tegels. Doe aan de onderkant een metalen rooster of gaas. Vooral als de tuin bij water ligt is dit aan te randen. Dit voorkomt dat de compostbak beschutting en voedsel biedt aan ongedierte.De compostton  (290 liter) heeft vaak een geperforeerde bodemplaat.

Zorg dat de bak stabiel en recht staat. De onderkant moet contact hebben met de grond. Doe eerst c.q. 10 cm takje, houtsnsippers etc. voor de drainage. ODOe daarop een bergje verse compost en vervolgens enige emmers vers, groen materiaal dat goed is fijn gemaakt, samen met keukenresten. Vul de compostbak vervolgens volgens de basisregels.

Vooral in het beging zal de inhoud van de compostbak warm zijn (tot wel 60 graden). Het volume neemt dan ook snek af.  Meng de inhoud goed met een riek en pril met een prikstof eens per week tot beneden in de bak.

Na 6-8 maanden is de onderste helft omgevormd tot compost. Hoewel de meeste bakken zijn voorzien van een luik onderin, werkt het beter om een wand of zelfs de complete bak te verwijderen

Schep de bovenste laag, nog niet verteerde compost in een kruiwagen. Verwijder de compost en gebruik deze inde tuin. Bouw de bak weer op en doe de inhoud van de kruiwagen goed gemengd weer inde bak. Is deze droog voeg dan wat water toe. Leg voor de compostbak een zeil. Dat scheelt opruimwerk.

Zeer weinig tuinresten wel keukenresten: de wormencompostering

Heeft u zeer weinig of geen tuin dan kunt u  wormencompostering gebruiken. Hoofdrolspeler daarin is de compostworm Eusenia Fetida, die vooral dol is op keukenresten (koffiedrab, schillen etc). Naast compost ontstaat er ook zogenaamde compost thee. die compostthee is het vocht dat uit de wormencompost sijpelt. Ook de compostthee is een zeer goede voedingsbron voor uw kamer- en balkonplanten.

Er zijn speciale bakken ontworpen met een lekbakconstructie (zie ook www.wormery.nl)

U kunt deze ook eenvoudig zelf maken. Neem twee plastic boxen die in elkaar passen Boor in de eerste aan de onder en zijkanten gaatjes, en zet deze in de dichte bak. Boor ook gaatjes in de deksel

De ideale plaats is een garage of berging Wormencompostering geeft geen hinderlijke geur, hoogstens een licht bittere geur die afkomstig is van de wormen. De wormen zijn bang voor licht en zoeken dus de donkere compost op. Zij kruipen niet uit de bak.

Benodigdheden: 4 plastic kratten en twee deksels.

Ga als volgt te werk:

  1. doe onderin een laagje van fijngesnipperd ribbelkarton
  2. doe daarop een mengsel van wormenrijke compost met minimaal 30 wormen. De wormen kunt u krijgen van iemand met een compostbak in de tuin of bel de compostmeester. in de meeste compostbakken zijn diper inde compost de wormen ruim beschikbaar. Regenwormen zijn van een andere soort, en horen hier niet thuis.
  3. doe daarop fijn gemaakte keukenresten en vooral foffiedrab, bananenschillen. Zorg dat alles goed is fijngemaakt.
  4. meng af en toe de inhoud rustig door De wormen vermenigvuldigen zich eens inde drie dagen
  5. komt er compostthee vrij, giet deze dan bijtijds af. De inhoud van de binnenste bak mag geen natte voeten krijgen
  6. is het systeem vol, zet een tweede systeem op en laat het eerste rusten totdat er een korrelige massa is ontstaan.

Melkpakcompostering

Deze compostmethode kost niets. U kunt kartonnen melkpakken van ca 1,5 liter gebruiken. Neem eem krat en verzamel 1,5 liter melkpakken. Doe een aantal houtje op de bodem van het krat, waarop de melkpakken rune rusten. Prik in de melkpakken aan de onder- en zijkanten enige gaatjes. Start in een melkpak met ca 10 wormen en vul pak voor pak op met fijngemaakte keukenresten. Is een pak klaar, gebruik het dan. kiep af en toe het lekvocht er uit en gebruik het als compostthee.

Bokashi

Alternatief is de bokashi fermentatie. De keukenresten worden gefermenteerd door microorganismen die speciaal daarvoor zijn gekweekt op tarwezemelen. Het geeft en opzicht van wormencompstering een meer zoedingsrijk product. Meer informatie vindt u op www.bokashi.nl

Heeft u een compostmethode die nog niet vermeld is. Stuur deze dan naar onze compostmeester e-mail: …….

 

 

 

 

 

Comments are closed.